चालु आर्थिक वर्ष २०८२/८३ मा नेपालको आर्थिक वृद्धिदर ३.८५ प्रतिशतमा सीमित रहने सरकारको अनुमान सार्वजनिक भएको छ। संघीय संसद्मा आर्थिक सर्वेक्षण प्रस्तुत गर्दै अर्थमन्त्री स्वर्णिम वाग्लेले देशको अर्थतन्त्र अपेक्षाअनुसार विस्तार हुन नसकेको बताएका हुन्। सरकारको प्रक्षेपण अनुसार केही क्षेत्रमा सुधार देखिए पनि समग्र आर्थिक गतिविधि अझै कमजोर अवस्थामा रहेको उल्लेख गरिएको छ। विशेषगरी कृषि, यातायात, खुद्रा व्यापार तथा भण्डारण क्षेत्रमा देखिएको सुस्तताले आर्थिक वृद्धिमा प्रत्यक्ष असर पारेको जनाइएको छ।
त्यसैगरी, विद्युत् उत्पादन, सूचना प्रविधि सेवा र वित्तीय कारोबारमा भने सकारात्मक संकेत देखिएको सरकारको भनाइ छ। यद्यपि ग्रामीण क्षेत्रमा उत्पादन वृद्धि अपेक्षाकृत कम हुनु, निजी क्षेत्रको लगानीमा सुस्ती आउनु र उपभोक्ता खर्च घट्नुले अर्थतन्त्रलाई दबाबमा राखेको अर्थ मन्त्रालयको निष्कर्ष छ। सरकारको प्रक्षेपण ले आगामी वर्षमा सुधारको सम्भावना देखाए पनि अहिलेको अवस्था चुनौतीपूर्ण रहेको स्पष्ट पारेको छ।
सरकारको प्रक्षेपण : कृषि क्षेत्र अझै कमजोर
चालु आर्थिक वर्षमा कृषि क्षेत्रको वृद्धिदर न्यून रहने अनुमान गरिएको छ। धान उत्पादनमा गिरावट आउँदा ग्रामीण अर्थतन्त्रमा प्रत्यक्ष असर परेको सरकारी तथ्यांकले देखाएको छ। साथै, किसानले मल, बीउ र सिँचाइ सुविधामा समस्या भोग्नुपरेकाले उत्पादन बढ्न नसकेको बताइएको छ।
तर गहुँ, मकै, कोदो र पशुजन्य उत्पादनमा केही सुधार देखिएको छ। त्यसैले कृषि क्षेत्र पूर्ण रूपमा कमजोर नभए पनि अपेक्षाअनुसार वृद्धि हासिल गर्न नसकेको सरकारी निष्कर्ष छ। यसबीच कृषि क्षेत्रमा आधुनिकीकरण र उत्पादन वृद्धि गर्न नयाँ नीति आवश्यक रहेको विज्ञहरूले बताएका छन्।
विद्युत् र सेवा क्षेत्रमा देखियो सुधार
एकातिर कृषि क्षेत्र सुस्त देखिए पनि अर्कोतर्फ विद्युत् र सेवा क्षेत्रमा सकारात्मक संकेत देखिएको छ। जलविद्युत् उत्पादन बढ्दै जाँदा ऊर्जा निर्यातको सम्भावना पनि विस्तार हुँदै गएको छ। साथै, बैंकिङ कारोबार, डिजिटल सेवा र सूचना प्रविधि क्षेत्रमा भएको विस्तारले अर्थतन्त्रलाई केही राहत दिएको सरकारी भनाइ छ।
यसका साथै पर्यटन क्षेत्रमा पनि विस्तारै सुधार देखिन थालेको छ। विदेशी पर्यटक आगमन बढ्न थालेपछि होटल, यातायात र सेवा व्यवसायमा चहलपहल बढेको छ। त्यसकारण सेवा क्षेत्रले समग्र आर्थिक गतिविधिलाई केही हदसम्म चलायमान बनाएको देखिन्छ।
सरकारको प्रक्षेपण : व्यापार क्षेत्रमा चुनौती कायमै
सरकारको प्रक्षेपण अनुसार खुद्रा व्यापार र बजार कारोबारमा अझै अपेक्षित सुधार आउन सकेको छैन। उपभोक्ताको क्रयशक्ति घट्नु, महँगी बढ्नु तथा आयआर्जन स्थिर रहनुले बजार कमजोर बनेको व्यवसायीहरूको भनाइ छ।
यद्यपि बैंक ब्याजदर केही घटेपछि निजी क्षेत्रले राहत महसुस गर्न थालेको छ। तर लगानी वातावरणमा अझै अन्योल देखिएकाले उद्योग तथा व्यापार क्षेत्र पूर्ण रूपमा सक्रिय हुन सकेको छैन। त्यसैले उत्पादन र रोजगारी विस्तारमा पनि सुस्तता देखिएको छ।
रोजगारी र लगानीमा देखियो दबाब
अर्थतन्त्र सुस्त हुँदा रोजगारी सिर्जनामा समेत असर परेको छ। धेरै युवाहरू वैदेशिक रोजगारीतर्फ आकर्षित भइरहेका छन् भने स्वदेशमै अवसरको कमी महसुस गरिएको छ। साथै, निजी क्षेत्रले नयाँ उद्योगमा लगानी गर्न सावधानी अपनाइरहेको अवस्था छ।
यसबीच सरकारले पूर्वाधार निर्माण, ऊर्जा र डिजिटल क्षेत्रमा लगानी बढाउने योजना अघि सारेको जनाएको छ। यदि ती योजना प्रभावकारी रूपमा कार्यान्वयन भए भने आगामी वर्ष आर्थिक गतिविधि बढ्न सक्ने अनुमान गरिएको छ।सरकारको प्रक्षेपण : आगामी वर्ष सुधारको अपेक्षासरकारले आगामी आर्थिक वर्षमा आर्थिक वृद्धिदर बढ्ने अपेक्षा गरेको छ। विशेषगरी ऊर्जा, पर्यटन, कृषि आधुनिकीकरण र सूचना प्रविधिमा सुधार ल्याउन सके अर्थतन्त्रले गति लिन सक्ने विश्वास गरिएको छ।
त्यसैगरी, निजी क्षेत्रलाई प्रोत्साहन गर्ने नीति, उत्पादनमुखी उद्योग विस्तार र रोजगारी सिर्जनामा ध्यान दिए आर्थिक अवस्था क्रमशः सुधार हुन सक्ने अर्थविद्हरूको भनाइ छ। अहिलेको चुनौती पार गर्दै अर्थतन्त्रलाई स्थिर बनाउनु सरकारको मुख्य जिम्मेवारी बनेको छ।
सबै नयाँ समाचार र अपडेटका लागि mahagadhimai.com सँग रहनुहोस् – यहाँ छ नेपाल र विश्वका ताजा खबरहरू, पहिलो हातमा!
